2.2 De eerste duizend en één nachten. Een psychoanalytische verkenning van de schaduwzijde van de ‘eerste duizend dagen’.

 
In dit seminarie verwijst de titel naar de sprookjes van 1001 nachten, die we naast het populaire belang dat vandaag gehecht wordt aan de 1000 eerste dagen van kinderen voor hun verdere ontwikkeling, plaatsen.

Het 1001 nachten volhouden van het vertellen van sprookjes of verhalen heeft tot een verknoping van Eros en Thanatos geleid. Vraag is nu hoe deze verhalen die zich afspelen in de nachten van geliefden zich verhouden tot wat zich de eerste 1000 dagen afspeelt in het kinderleven?

Enige tijd terug (in 2008 verscheen het concept voor het eerst in de Lancet) verscheen er in het maatschappelijke discours een bekommernis om de eerste 1000 dagen van het infant. Niet alleen kinderpsychiaters, maar ook biologen drukken de beleidsmakers en in hun kielzog de goegemeente op het belang van de eerste 1000 dagen voor de verdere ontwikkeling van het mensenkind. Honger of traumatische omstandigheden heten determinerend te zijn voor de latere fysieke en psychische ontwikkeling.

De focus op prenatale en perinatale zorg wordt door critici als een vorm van biopolitiek gezien, waar de overheid onder het mom van preventie tussenkomt in het privéleven van haar burgers.

In dit seminarie willen we deze maatschappelijke tendens kritisch bevragen en uitdiepen. We vertrekken vanuit de notie van ‘veilige hechting’ die met dit discours samenhangt. Er valt uiteraard moeilijk iets in te brengen tegen een dragende relatie door de ouders. Maar toch: wat heet veilig in een relationele context die vertrekt vanuit het onbewuste en aangestuurd wordt door het driftmatige, door Eros, maar ook door Thanatos? En kunnen we psychoanalytisch iets als een hechtingsdrift conceptualiseren? Waar situeren zich de zwarte gaten in een discours dat vanzelf lijkt te spreken? Hoe spelen ‘de nachten’ van ouders en de oedipale verhouding al een rol tijdens de zwangerschap en de eerste levensjaren?

We gaan de dialoog aan met een aantal klassieke en meer recente auteurs die we kunnen verbinden met het thema van de eerste relatie(s) en de eerste interne, onbewuste representaties. We vertrekken daarbij van de niet zo sprookjesachtige eerste 1001 nachten van de kinderanalyse, waarbij originele psychoanalytische denkers zoals Klein en Winnicott in strijd met elkaar en met Anna Freud de eerste stappen zetten. We springen dan naar Dolto en Elliachef  om met Bernard Golse de vroeg kinderlijke fantasieën en de eerste ouderlijke zorgen tot voorwerp van studie te maken. De bijeenkomsten zetten in op een wisselwerking van theorie en kliniek, met de aangeboden teksten, maar ook met de deelnemers onderling.