2.1 Concepten geïllustreerd vanuit de kliniek

 
 
Concepten geïllustreerd vanuit de kliniek
 
Eli Noé en Freek Delaruelle
 
Naar analogie met Kants dictum: “aanschouwingen zonder concepten zijn blind, concepten zonder aanschouwingen zijn leeg,” kunnen we voor de psychoanalyse stellen: een kliniek zonder concepten is blind en dus stuurloos; concepten zonder klinische referentie zijn leeg, steriel.
Concept en kliniek veronderstellen elkaar: ze staan in een complexe wederkerige verhouding.
 
Een concept is niet zomaar een abstractie of afgeleide van wat zich in de empirie aandient. Het heeft een vormende en structurerende functie: het bepaalt mee wat zichtbaar wordt, wat betekenis krijgt binnen het klinische veld. Tegelijk is de empirie geen passieve materie die zich gewillig laat plooien naar eender welk theoretisch kader. Ze vertoont weerstand, laat zich niet reduceren. Zoals Charcot het kernachtig formuleerde: La théorie, c’est bon, mais ça n’empêche pas d’exister.
 
Hoe kunnen we die complexe relatie tussen concept en kliniek denken? Lacan vergeleek het werk van de analyticus met dat van een beenhouwer. Een goede beenhouwer respecteert de geledingen van het vlees: hij snijdt niet tegen de natuurlijke lijnen in en houdt zo zijn mes scherp. In de psychoanalyse gebruiken we geen messen maar concepten; en we snijden niet in vlees, maar brengen onderscheidingen aan in het discours. Het is in dat onderscheidingswerk dat theorie en kliniek elkaar voortdurend raken, bevragen en vormen.
 
In dit seminarie getuigen zeven ervaren analytici, elk in hun eigen stijl, over het snijvlak tussen theorie en kliniek. Ieder van hen vertrekt van een centraal analytisch concept en belicht dit vanuit zijn of haar klinische praktijk.
 
 
25/02/2026: Eli Noé over het onbewuste
 
18/03/2026: Freek Delaruelle over de overdracht
 
01/04/2026: Hilde Descamps over de dissociatie
 
29/04/2026: David Blomme over het kader
 
06/05/2026: Jan-Jasper Persijn over het gedeelde subject
 
27/05/2026: Mark Adriaensen over de herhaling
 
10/06/2026: Dominique Hubain over de drift